In de serie “de diepte in” laten wij kopstukken van de Nederlandse open source gemeenschap aan het woord over het open source project waar zij aan werken of het bedrijf dat ze runnen. Deze keer gaan we de diepte in met Lourens Veen van het Open Graphics project en de Open Hardware Foundation.

1. Vertel eens kort over jezelf, wie ben je, wat doe je en hoe ben je bij het Open Graphics project betrokken geraakt.

Mijn naam is Lourens Veen. Informaticus, ingenieur, hardloper, en altijd bezig met de toekomst. Ergens in 1989, ik was zes, kregen we thuis een PC. Ik begon natuurlijk met spelletjes spelen, maar kreeg al gauw door dat het eigenlijk veel leuker is als jij de computer vertelt wat ‘ie moet doen, in plaats van andersom. Ik begon dus met programmeren.

Van het een kwam het ander, en na een studie Informatica aan de Universiteit Twente werk ik nu bij de Universiteit van Amsterdam als wetenschappelijk programmeur. Ik zit bij een vakgroep vol met biologen en fysisch geografen, wat erg leuk en leerzaam is. Mijn werk is het helpen bouwen van een nationale infrastructuur, gebaseerd op open standaarden en open source, voor het uitwisselen, opslaan en verwerken van soortwaarnemingen.

Tijdens mijn studie was ik toch wel vrij abstract bezig, en ik miste het dicht-bij-de-hardware knutselen een beetje. Toen ik begin 2005 over het Open Graphics Project las duurde het dan ook niet lang voordat ik besloot mee te gaan doen.

2. Leg eens uit wat het Open Graphics project en de Open Hardware Foundation precies zijn? En welk verband ze met elkaar hebben.

Het Open Graphics Project is een Open Hardware-project dat als doel heeft een open videokaart te ontwikkelen. Open Hardware is wat lastiger te doen dan vrije software, omdat je hardware niet even kunt kopiëren. Het ontwerp wel, maar de hardware zelf niet. Als je dus daadwerkelijk iets wat je gemaakt hebt vast wilt kunnen houden dan kom je er niet met alleen een website.

Het Open Graphics Project bevat dus een for-profit bedrijfje, Traversal Technology, dat als doel heeft om met klanten (bedrijven praten liever met andere bedrijven dan met een stichting of een mailinglijst) te communiceren en geld te verdienen dat we kunnen gebruiken om nieuwe hardware te blijven ontwikkelen. Daarnaast is er een non-profit stichting, de Open Hardware Foundation, die voor het OGP dingen als giften en sponsoring van ontwikkelaars regelt. We hebben dat bewust apart gehouden, om elke mogelijke belangenverstrengeling te voorkomen.

Op den duur hopen we dat de Open Hardware Foundation de Open Hardware-gemeenschap kan gaan vertegenwoordigen, zoals de Free Software Foundation en het Open Source Initiative dat doen voor vrije software en open source. Maar de Open Hardware-wereld is veel groter dan het OGP, en we kunnen nog lang niet voor al die projecten spreken.

3. Hoeveel mensen werken er op dit moment aan het Open Graphics project en de Open Hardware Foundation?

Het Open Graphics Project heeft een vrij kleine kern die aan de echte hardware werkt. Dat zijn ook de mensen die het project zijn begonnen. Het ontwerpen van dit soort ingewikkelde schakelingen is niet zo heel eenvoudig, en de Open Hardware-wereld is nog niet zo groot als de wereld van de vrije software.

Ons eerste project is een kaart met programmeerbare chips (FPGAs) en video-uitgangen, die we kunnen gebruiken om het ontwerp van onze videokaart te testen. Het maken van zo’n ontwerp dat in de kaart geprogrammeerd kan worden is al een stuk makkelijker, en ook iets wat je als softwaremaker redelijk snel oppikt, dus daar zitten ook wat andere ontwikkelaars bij. Ik denk dat we op het moment zo’n tien actieve ontwikkelaars hebben in het Open Graphics Project.

De Open Hardware Foundation bestaat op het moment alleen uit een bestuur, waar acht mensen in zitten.

4. Wat is jouw positie binnen deze projecten?

Ondanks dat ik begonnen ben met technisch werk, en dat nog steeds wel probeer te doen af en toe, besteed ik het grootste deel van mijn OGP-tijd op het moment aan marketing en communicatie. De wiki bijhouden, wat grafisch ontwerp en presentaties geven zijn de dingen die ik de laatste tijd gedaan heb. Eind mei ga ik waarschijnlijk in Berlijn op LinuxTag de wereld vertellen over OGP en OHF. Verder zit ik in het bestuur van de Open Hardware Foundation.

5. Waarom is het “open” in het project en de foundation zo belangrijk?

Open Hardware is per definitie compatible met open source software. Als je de bouwtekening hebt dan weet je hoe de hardware werkt en kun je dus goede drivers maken. Dat is weer goed voor de gebruikers, die dan vrij zijn om een besturingssysteem te kiezen.

Op het moment zie je dat veel oudere hardware niet meer ondersteund wordt in nieuwe versies van Windows. De fabrikant is de enige die dat zou kunnen oplossen, en die verkoopt je liever een nieuw apparaat. Met Open Hardware heb je dat probleem niet: zolang er iemand is om de driver te onderhouden (en dat kan iedereen met de benodigde technische kennis doen) blijft het gewoon werken. En omdat het ontwerp vrij beschikbaar is kun je misschien zelfs het apparaat zelf wel ombouwen om met nieuwe andere apparaten overweg te kunnen.

6. Het Open Graphics project heeft als doel een open videokaart te ontwikkelen. Waarom speciaal een videokaart en niet iets anders?

Halverwege de jaren ‘90 waren er een heleboel fabrikanten van PC-videokaarten, die allemaal documentatie ter beschikking stelden over hun producten. Daarnaast was er ook nog een standaard (VESA) waar die kaarten vaak aan voldeden. Iedereen, inclusief een 15-jarige hobbyprogrammeur als ikzelf, kon programma’s schrijven die die kaart vertelden wat er op het scherm moest worden afgebeeld.

In 2004 waren er nog maar drie grote fabrikanten over, die je alleen nog maar een Windows-driver wilden geven, en niets wilden zeggen over hoe je de kaart moest aansturen. Drivers voor andere besturingssystemen dan Windows waren niet aanwezig, van slechte kwaliteit, of geen vrije software, en meestal een combinatie daarvan.

Timothy Normand Miller besloot daar wat aan te doen. Timothy werkte voor een bedrijf dat videokaarten maakt voor medische toepassingen en luchtverkeersleidingssystemen, en had dus ervaring met het ontwerpen van videokaarten. Omdat hij geen geschikte videokaart kon kopen voor zijn nieuwe GNU/Linux computer besloot hij er dus maar eentje te gaan maken. En zo is het Open Graphics Project ontstaan.

Afgezien van videokaarten en sommige chips voor draadloze netwerken is het eigenlijk prima gesteld met de hardwareondersteuning in vrije besturingssystemen, dus heel gek is het niet dat het een videokaart is geworden. We hebben overigens ook een mailinglijst voor andere mogelijke open hardware-projecten, en daar komt van alles voorbij.

7. Wat zijn de ontwikkelingen geweest in het afgelopen jaar met het Open Graphics project?

Het afgelopen jaar hebben we ons eerste product, het Open Graphics Development Board 1 of OGD1 verder ontwikkeld. Het ontwerp daarvan is nu af, en er moeten eigenlijk alleen nog wat organisatorische puntjes uitgewerkt worden voordat hij in productie kan.

OGD1 is tegelijk een ontwikkelkaart voor onszelf en een product dat we willen gaan verkopen. Het is een PCI kaart die je in je computer kunt steken, waarna je de chips (FPGA’s) die erop zitten kunt programmeren. Dit soort kaarten wordt gebruikt om chipontwerpen te testen maar ook bijvoorbeeld in supercomputers om sneller te kunnen rekenen. Voor kleinere klanten is het vaak lastig om ondersteuning te krijgen van de fabrikant, en daar kunnen wij als open hardware-project natuurlijk veel beter op inspringen.

8. We horen de laatste tijd wat vaker over open hardware, waarom denk je dat dit een goede ontwikkeling is voor de (open source) wereld?

We leven anno 2008 in een wereld die steeds meer bestaat uit technologie. Zonder mobiele telefoon zijn we alleen, zonder TomTom verdwaald, zonder stemmachine machteloos en zonder pacemaker dood. Ik overdrijf natuurlijk, maar de trend is duidelijk. Bij steeds meer van wat we doen zijn we afhankelijk van complexe technologie. Dat geeft de makers van die technologie veel macht over ons. Naast de wetten van de natuurkunde en de wetten die door onze regeringen en volksvertegenwoordigers worden gemaakt wordt wat we wel en niet mogen steeds meer bepaald door wat onze technologie ons wel en niet laat doen.

Neem bijvoorbeeld kopieerbeveiligingen: informatie kun je kopiëren, de Nederlandse wet staat je toe voor eigen gebruik een kopie te maken van bijvoorbeeld een CD, maar je kopieerapparaat weigert het voor je te doen.

Naarmate de techniek zich ontwikkeld heeft en de apparaten die we gebruiken ingewikkelder zijn geworden zijn we steeds meer de controle over onze omgeving kwijtgeraakt, en dat beperkt onze vrijheid. Sterker nog, we weten niet eens precies wat al die technologie doet. Houdt onze OV-chipkaart bij waar we geweest zijn? Heeft onze mobiele telefoon een afluisterstand? Geeft onze digitale videorecorder door waar we naar kijken? Registreert de stemmachine onze stem wel goed?

In een wereld vol Open Hardware kun je het kopieerapparaat gewoon aanpassen, of een eigen versie maken waarmee je wél je wettelijke recht op het maken van een thuiskopie kunt uitoefenen. Je kunt het ontwerp bekijken om te zien wat het apparaat wel en niet doet. Open Hardware zorgt ervoor dat de eigenaar-gebruiker van het apparaat de baas is en blijft.

Dat heeft meer voordelen. Mijn printer is al een tijdje stuk, en ik zou hem graag laten repareren, maar dat is duurder dan een nieuwe kopen. De fabrikant is de enige die weet hoe het apparaat werkt, dus ik kan hem ook niet zelf repareren of een goedkopere reparateur zoeken. Die printer is geen Open Hardware.

Mijn fiets effectief wel, want je kunt zo eenvoudig zien hoe hij in elkaar zit dat je de bouwtekening niet eens nodig hebt. Toen ik afgelopen week bijna werd aangereden door een malloot op een scooter en ik zo hard in de remmen kneep dat er een remkabel knapte was dat een kwestie van een bezoekje aan de HEMA en een uurtje knutselen. Bijdrage aan onze afvalberg: één remkabel, niet een hele fiets.

En het is niet alleen beter voor het milieu, net als vrije software en open standaarden creëert Open Hardware ook vrije markten, in dit geval voor reparatie- en onderhoudsdiensten, in plaats van dat de fabrikant een monopolie heeft. En daar heeft de gebruiker voordeel van.

9. Voor welke platformen wordt de videokaart ontwikkelt en waarom?

OGD1, de ontwikkelkaart, is een PCI-kaart die in principe geschikt is voor alle machines met een PCI-bus. Sommige daarvan, zoals de PC die veel mensen thuis hebben staan, hebben een extra stukje software nodig dat op de kaart moet staan. Daarvoor is ruimte, zelfs om dat voor meerdere platformen te doen. Verder is het een kwestie van drivers maken. Aangezien het Open Hardware is kan iedereen dat doen; dat zal dus vooral afhangen van hoeveel interesse er is onder ontwikkelaars.

10. Hoe zie je het project en de foundation over 10 jaar?

Ik hoop dat de Open Hardware Foundation over tien jaar zoiets is als de Free Software Foundation en het Open Source Initiative zijn voor software. Voor het Open Graphics Project zou ik het liefst zien dat het nog steeds bestaat en dat er met veel enthousiasme nieuwe dingen ontwikkeld worden, maar dat er ook buiten het OGP overal Open Hardware te vinden is.

11. Als de lezers van OSNN meer willen weten of mee willen werken, waar kunnen ze dan terecht en waar kunnen ze bij helpen?

Onze website is te vinden op http://www.opengraphics.org. Het project leeft grotendeels op de mailinglijst, die ook via de website te vinden is. Het OGD1 hardware-ontwerp is zo’n beetje af, dus wat er op dit moment aan de technische kant vooral te doen is is het maken van de logica (in Verilog) die we erin willen laden, het maken van een BIOS, en het schrijven van drivers voor verschillende besturingssystemen. Verder moet er natuurlijk documentatie komen, moet de wiki bijgehouden worden, en kunnen we altijd mensen gebruiken om het project te promoten.

12. Welke expertise kunnen jullie op dit moment goed gebruiken bij het project.

Aangezien ons eerste hardwareontwerp vrijwel af is hebben we op het moment vooral behoefte aan mensen die willen helpen met de HDL (schakelingen om in de hardware te programmeren), daarbij is ervaring met Verilog handig. Verder hebben we een PC BIOS nodig om een PC op OGD1 op te kunnen starten, dus mensen die hun low-level programmeervaardigheden weer eens willen gebruiken, of ze willen krijgen, zijn ook van harte welkom.

En natuurlijk drivermakers, voor X, Mesa, DRI, DRM, BSD, Windows, Solaris, en alle mogelijke andere platformen. Op het moment wordt er ook gewerkt aan een IDE/grafische editor voor Verilog, dus voor mensen die het leuk vinden om GUI-programma’s te maken is er ook genoeg te doen.

Wat we misschien wel het beste kunnen gebruiken op het moment is een ervaren ondernemer die kan helpen om de zakelijke kanten op te zetten. Dat is op dit moment minstens zo belangrijk als de ontwikkeling van de techniek.

Natuurlijk zijn er verder ook allerlei losse minder technische dingen te doen: de website bijhouden, wat grafisch ontwerp, interviews geven…:-)

13. Hoe wordt het project gefinancierd en is dat voldoende. 

Dat is een van de dingen waar op dit moment aan gewerkt wordt. Tenzij je Ton Roosendaal heet en een wereldwijde menigte aan enthousiaste gebruikers achter de hand hebt is het niet zo eenvoudig om een project als dit te financieren. De oprichters van het project hebben de huidige prototypes uit eigen zak betaald, maar het zijn helaas geen Zuid-Afrikaanse miljonairs.

Open Hardware staat commercieel nog in de kinderschoenen. Veel van de infrastructuur ontbreekt: er zijn geen distributienetwerken, geen importeurs, geen manieren voor de kopers om zich te organiseren in inkoopgroepen (vanwege de kwantumkorting, anders valt er niet te concurreren), geen investeerders die het idee snappen, enzovoorts. Op zich zijn dat allemaal geen onoverkomelijke problemen, maar ze moeten wel worden opgelost, en dat kost tijd en moeite.

Maar toen Richard Stallman in 1984 begon met het maken van vrije software was de situatie niet veel anders: de computers waar hij mee werkte waren duur en schaars, de softwareomgeving (UNIX) proprietary, en er waren geen miljoenen mensen met snelle internetverbindingen. Toch is dat er uiteindelijk allemaal gekomen, en is vrije en open source software een groot succes geworden. Dus waarom Open Hardware niet?

14. Is er nog iets wat je de lezers van OSNN wilt laten weten wat je verder van belang vindt?

Als je computerhardware koopt, vraag (en en kijk op internet, want in de winkel weten ze het meestal niet) dan of er technische documentatie en/of open source drivers voor zijn! Ontwerpen is op dit moment voor de meeste producten teveel gevraagd denk ik, maar zeker voor computerhardware is er keus. Over het algemeen is gedocumenteerde hardware wat duurder, maar ook beter van kwaliteit en dus de moeite waard.

No related posts.